Het poollicht fotograferen - Andreas Dill - Fotografie

Het poollicht fotograferen

Het poollicht behoort tot de meest indrukwekkende natuurverschijnselen. Het is ook een heel dankbaar fotomotief.

Mooie foto's maken van het noorderlicht, dat is voor iedereen haalbaar. 

Waar?

Het poollicht ontstaat doordat energierijke deeltjes van de zon met atomen in de hoge atmosfeer botsen, deze ioniseren en laten oplichten. Omdat deze zonnedeeltjes elektrisch geladen zijn, worden ze door het magneetveld van de aarde naar de polen afgeleid. Het poollicht is daarom vooral in een ovale regio  rond de magneetpolen van de aarde te zien. Beneden zie je het noordelijke poollichtovaal.

Wie het poollicht wil zien moet trachten naar dit ovaal te reizen; het noorden van Noorwegen, IJsland, Groenland, het Noorden van Canada en Alaska  komen bijvoorbeeld in aanmerking. Enkele keer per jaar is de stroom van zonnedeeltjes zo intens dat dit ovaal sterk uitbreid en ook over ons land komt te liggen. Dan hebben we de kans om poollicht voor onze huisdeur te zien. 


Wanneer?

Er moeten drie voorwaarden vervuld zijn om een kans te hebben.

Donkere hemel

Het noorderlicht kan alleen in de maanden september tot maart worden gezien. Van april tot augustus heersen in de poolgebieden de lichte nachten of zelfs de middernachtzon. De maan stoort trouwens niet, zelfs niet de volle maan. Bij lichte maan gaan misschien enkele subtiele details van het poollicht verloren, aan de andere kant kunnen een verlicht landschap of wolken in het maanlicht bijzonder fotogeniek zijn.


Wenig of geen wolken

Het poollicht verschijnt hoog boven de hoogste wolken. Elke wolk stoort het zicht. Tot de voorbereiding behoort dus ook om de lokale weersvoorspellingen goed te volgen.

De meteorologische dienst in IJsland publiceert speciale voorspellingen voor de waarneming van het noorderlicht, meer bepaald een prognose van de bewolking. Zie de link achter het voorbeeld hiernaast.


Actieve zon

Na twee terrestrische voorwaarden nu een buitenaardse.

De zon is de hoofdrolspeler. Of er poollichten zullen opduiken en hoe intens ze worden hangt van de activiteit van de zon af. Ook hiervoor bestaan er diensten die aan observatie en voorspelling doen, men spreekt hier zelfs van het "ruimteweerbericht". Een eenvoudig te interpreteren variant is de grafische voorstelling van de poollicht-ovaal. Met een oogopslag ziet men daar waar met welke waarschijnlijkheid poollicht gezien kan worden.

Zie het voorbeeld met link hiernaast.


App

Een heel handige app is Aurora Alert. Hier wordt automatisch alle relevante informatie uit verschillende bronnen verzameld, van de stand van de zon over het lokale tot het ruimteweer. Zo kan de gebruiker eenvoudig oordelen hoe de kansen op waarneming van het poollicht zijn op de plaats waar hij op dit moment is. De app heeft zelfs een wekkersfunctie. Ook midden in de nacht kan men zich laten wakker maken om de kans zeker niet te missen. Mij heeft die app echt geholpen.


Hoe?

Op het fotograferen van poollicht moet men zich voorbereiden zoals op elke nachtopname. Terzijde: warme kledij en zaklamp niet vergeten. 

Vaste opstelling

Omdat er langere belichtingstijden nodig zijn is een vaste, trilvrije opstelling van de camera absoluut noodzakelijk, alleen zo zijn scherpe foto's mogelijk. Met andere woorden, de camera moet op een statief staan. De foto's moeten met een afstandsbediening genomen worden, juist om elke trilling te vermijden. Noodoplossingen zijn natuurlijk denkbaar: plaatsen van de camera op een vensterbank, gebruik van de zelfontspanner voor trillingsvrij fotograferen. 

Nu gaat het weliswaar over nachtopnames van een relatief zwak lichtverschijnsel. Maar aan de andere kant is het poollicht zo snel veranderlijk dat men de belichtingstijd zo kort mogelijk moet houden. Alleen dan zullen de filigrane details op de foto staan. Alleen dan zal meer dan een diffuse waas op de foto overblijven. De fototechniek moet dus op maximale lichtsterkte worden uitgericht.


Lens

Het poollicht kan heel de hemel innemen, het is een grootvlakkig fenomeen. Gebruik daarom een brede-hoeklens of een lens met "normale" brandpuntafstand. Telelenzen zijn hier minder geschikt. Voor de foto's op deze website heb ik met 50 mm en 18 mm gewerkt.

Gebruik de volle opening van de lens. Zet dus de diafragma op de laagste numerische waarde die mogelijk is. Als je f/1,8 of f/1,4 ter beschikking hebt is dat ideaal. Dat moet eventueel afgekocht worden door een verminderde kwaliteit in de afbeelding, maar corrigeer dat liever achteraf bij de beeldbewerking. 

Zet de autofocus af. Die zal wellicht niet werken in het donker en de opname misschien zelfs blokkeren. Zet de lens manueel op oneindig.

Belichting

Ook bij de belichting haal je best het onderste uit de kan. Die gevoeligheid moet dus op een hoge waarde zoals ISO 1800 of 3600 gezet worden.

Nog eens, het gaat over zo kort mogelijke belichting. Liever het sterke ruis, de korreligheid van foto's door een hoge ISO-waarde accepteren en achteraf bij de beeldbewerking wegnemen. De camerasensoren, zeker van volformaatcamera's, hebben een steeds beter ruisgedrag. En de tools voor de ruisverwijdering tijdens de beeldbewerking worden alsmaar beter. 

Voor de foto's op deze website waren de belichtingstijden tussen 0,2 en 2 seconden bij ISO 3600.



Powered by SmugMug Log In